De verordening cryptoactivamarkten (MiCA) is sinds 30 december 2024 volledig van toepassing en de Nederlandse overgangsperiode voor bestaande aanbieders eindigde op 30 juni 2025. Een cryptodienst in Nederland exploiteren zonder vergunning van de AFM is nu een strafbaar feit, en openbare tokenaanbiedingen zonder conform witboek zijn verboden. Tegelijk heeft veel gewone bedrijfsactiviteit met bitcoin en andere cryptoactiva helemaal geen vergunning nodig. Deze checklist trekt de grens en geeft de stappen als u aan de gereguleerde kant staat.
Meestal geen vergunning nodig
Bitcoin of stablecoins accepteren als betaling voor uw eigen goederen of diensten, doorgaans via een vergunninghoudende betaalverwerker die omzet naar euro. Crypto op uw eigen balans houden als treasury. Software bouwen zoals een non-custodial wallet waarbij u nooit de sleutels beheert, of analysetools, zolang u geen transacties intermedieert. Volledig gedecentraliseerde protocollen zonder identificeerbare tussenpersoon, hoewel de grens hier omstreden is en toezichthouders vaak naar de exploitant van de front-end kijken. Ook hier blijven twee dingen gelden: de fiscale en boekhoudkundige behandeling, en de Wwft als u om andere redenen al een meldingsplichtige instelling bent.
Vergunning nodig: aanbieders van cryptoactivadiensten
U heeft een MiCA-vergunning van de AFM nodig, met betrokkenheid van DNB op prudentiële onderwerpen, als u voor cliënten crypto wisselt tegen fiat of andere crypto, bewaring en beheer aanbiedt, een handelsplatform exploiteert, orders uitvoert, cryptoactiva plaatst, orders ontvangt en doorgeeft, adviseert, portefeuilles beheert of overboekingsdiensten levert. De aanvraag vereist een programma van werkzaamheden, governance en betrouwbaarheids- en geschiktheidstoetsen voor bestuur en aandeelhouders, kapitaal tussen EUR 50.000 en EUR 150.000 afhankelijk van de diensten, ICT- en beveiligingsmaatregelen, scheiding van cliëntactiva, klachtafhandeling, procedures voor belangenconflicten en marktmisbruik, en een Wwft-programma. Eenmaal vergund kunt u de diensten paspoorteren door de hele EU.
Witboek nodig: een token aan het publiek aanbieden
Een cryptoactivum aan het publiek aanbieden of tot de handel laten toelaten vereist een witboek dat bij de AFM wordt gemeld en gepubliceerd, met verplichte inhoud over het project, de verbonden rechten, de technologie en de risico's, plus marketingregels en een herroepingsrecht van 14 dagen voor particuliere kopers. Utility tokens die alleen toegang geven tot een bestaande dienst, en gratis airdrops, kennen uitzonderingen, maar de voorwaarden zijn smal. Verwijst het token naar andere activa of één fiatvaluta, dan is het een asset-referenced of e-money token, en vereist uitgifte een vergunning (of een bank- of e-geldvergunning) met reserve-, inwisselings- en governanceregels. Grote stablecoins vallen onder direct toezicht van de EBA.
De twee lagen die men vergeet
De travel rule. Onder de herziene Transfer of Funds Regulation moet elke overboeking door een aanbieder van cryptoactivadiensten informatie over afzender en ontvanger meedragen, ook bij overboekingen van en naar self-hosted wallets boven een drempel, met verificatieplichten. Uw transactiestroom en uw keuze van travel-rule-leverancier zijn onderdeel van het vergunningdossier. De Wwft. Cliëntenonderzoek, identificatie van uiteindelijk belanghebbenden, transactiemonitoring, sanctiescreening en melding van ongebruikelijke transacties bij FIU-Nederland gelden vanaf dag één, en de nieuwe Europese AML-verordening scherpt ze vanaf juli 2027 aan.
In welke volgorde
Eerst een reikwijdteanalyse: toets elke geplande activiteit aan MiCA, PSD2 en de Wwft en bepaal wat u zelf doet, wat u uitbesteedt aan een vergunninghoudende partner en wat u anders ontwerpt. Twee: het governance- en beheersingskader, want het beleid is het grootste deel van het dossier. Drie: de aanvraag of het witboek. Vier: contracten met bewaar-, travel-rule- en liquiditeitspartners die de regulatoire verdeling weerspiegelen. Wilt u de reikwijdteanalyse voor uw product, stuur ons dan een korte beschrijving van wat gebruikers ermee kunnen.